FRAND toepassen in de digitale economie

We leven vandaag de dag in een digitale, datagedreven economie waarin toegang tot essentiële technologieën cruciaal is voor innovatie en groei. Tegen deze achtergrond hebben we onderzocht hoe verplichtingen inzake "eerlijke, redelijke en niet-discriminerende" toegang (FRAND) worden toegepast in de EU-wetgeving, jurisprudentie en regelgevingspraktijk, met een specifieke focus op de digitale economie. Onze belangrijkste interesse ligt in hoe FRAND de toegang tot essentiële technologieën, data en digitale infrastructuren vormgeeft, en waarom deze regels belangrijker zijn dan ooit in de huidige datagedreven economie.

Achtergrond

FRAND-verplichtingen gelden al lang voor de licentieverlening voor standaard-essentiële octrooien, maar hun relevantie reikt inmiddels veel verder dan alleen de ICT-sector. Tegenwoordig bevatten zo'n dertig EU-wetgevingshandelingen FRAND- of FRAND-achtige bepalingen, wat de toenemende afhankelijkheid van de EU van regels voor eerlijke toegang weerspiegelt ter ondersteuning van digitale transformatie, concurrentie en innovatie.

Onze studie biedt de eerste uitgebreide kaart van dit bredere FRAND-landschap. Het belicht de EU-wetgeving en administratieve praktijk, nationale jurisprudentie uit belangrijke rechtsgebieden zoals Duitsland, Nederland, Frankrijk en Italië, en internationale ontwikkelingen in de Verenigde Staten, China, Zuid-Korea en het Verenigd Koninkrijk.

Ons onderzoek benadrukt hoe FRAND functioneert als een flexibel juridisch en beleidsinstrument. Het zorgt voor eerlijke licentieverlening in technologiemarkten, maakt toegang tot data en digitale infrastructuur mogelijk, ondersteunt interoperabiliteit via de Digital Markets Act en schept voorwaarden voor staatssteun in het kader van RDI. Door zowel de juridische grondslagen als de praktijktoepassingen te onderzoeken, laat de studie zien hoe FRAND een hoeksteen is geworden van de EU-aanpak voor het beheer van digitale ecosystemen.

Belangrijkste bevindingen tot nu toe

FRAND wint aan strategisch belang binnen de digitale regelgeving van de EU. Nieuwe wetgeving, zoals de Digital Markets Act en de Data Act, baseren zich op FRAND-voorwaarden om eerlijke toegang tot platformen, datasets en interoperabiliteitsfuncties te garanderen. Hiermee wordt discriminerend gedrag voorkomen en worden concurrerende digitale markten versterkt.

De jurisprudentie wordt nog steeds gedomineerd door SEP-geschillen, en Duitsland loopt vooropHet arrest Huawei tegen ZTE vormt nog steeds de ruggengraat van de FRAND-jurisprudentie, waarin de onderhandelingsplicht te goeder trouw aan beide kanten wordt vastgelegd. Duitsland blijft een wereldwijd knooppunt voor FRAND-rechtszaken, met een uitgebreide hoeveelheid gedetailleerde jurisprudentie.

FRAND-verplichtingen strekken zich uit over het mededingingsrecht, concentratietoezicht en staatssteun. De Europese Commissie beoordeelt regelmatig FRAND-voorwaarden in fusie- en antitrustzaken, terwijl staatssteunkaders, waaronder IPCEI-projecten, steeds meer vertrouwen op FRAND-vereisten om brede verspreiding van RDI-resultaten te garanderen.

De benaderingen variëren per rechtsgebied, maar de onderhandelingsprincipes komen overeen. Vergelijkingen met de VS, China, Zuid-Korea en het VK laten zien dat er uiteenlopende praktijken zijn als het gaat om verbodsbepalingen, maar dat er gemeenschappelijke verwachtingen zijn ten aanzien van transparantie, proportionaliteit en bereidheid tot onderhandelen.

Het academisch debat breidt zich uit naar de regulering van data en platforms. Traditioneel concentreerde FRAND zich op SEP's, maar nieuw onderzoek onderzoekt wat FRAND betekent voor datatoegang, app stores, zoekmachines en andere digitale diensten. Dit wijst op de evolutie ervan naar een belangrijk hulpmiddel voor governance in de digitale economie.

Meer weten? Lees ons volledige rapport. hier.