Het inzetten van e-tools om EU-regelgeving te vereenvoudigen en te versterken

Digitale instrumenten spelen een steeds grotere rol in de ontwikkeling, implementatie en evaluatie van wetgeving in heel Europa. In een recente studie voor de Scientific Foresight Unit (STOA) van het Europees Parlement onderzochten Ecorys en partners hoe "eTools", waaronder instrumenten die gebruikmaken van kunstmatige intelligentie (AI), kunnen bijdragen aan efficiëntere, consistentere en transparantere regelgeving gedurende de gehele wetgevingscyclus van de EU.

Een groeiend ecosysteem – met ongelijkmatige vooruitgang.

Uit het onderzoek blijkt dat het gebruik van digitale instrumenten in wetgevingsprocessen aanzienlijk toeneemt. Binnen de EU en daarbuiten ondersteunen diverse instrumenten beleidsmakers al – van platforms die wetgevingsontwikkelingen analyseren tot systemen die helpen bij het opstellen en beheren van complexe juridische teksten.

De vooruitgang is echter ongelijkmatig. De meeste instrumenten richten zich op de begin- en middenfase van de beleidsvorming, met name op het vaststellen van de regelgevingsbehoeften en het ondersteunen van het opstellen van wetgeving, terwijl er veel minder oplossingen bestaan voor de evaluatie van wetten zodra deze van kracht zijn.

Deze onbalans wijst op een belangrijke kans: het versterken van de manier waarop beleidsmakers beoordelen of wetgeving de beoogde resultaten oplevert.

Van idee tot evaluatie: waar eTools waarde toevoegen

Door instrumenten te onderzoeken gedurende de volledige wetgevingscyclus (ideeënvorming, ontwikkeling, evaluatie), heeft de studie verschillende waardevolle functionaliteiten geïdentificeerd:

Het identificeren van beleidsbehoeften en -trends door middel van analyse van grote hoeveelheden parlementaire en stakeholdergegevens.
Ondersteuning van het opstellen van wetgeving met gestructureerde sjablonen, geautomatiseerde controles en samenwerkingsplatformen.
Stroomlijning van amendementen en onderhandelingen door middel van samenvattings-, classificatie- en vergelijkingsinstrumenten
Verbetering van evaluatie- en feedbackloops, en het koppelen van verwachte beleidseffecten aan resultaten in de praktijk.

Deze toepassingen kunnen de efficiëntie aanzienlijk verbeteren, de administratieve lasten verminderen en beleidsvorming op basis van feiten ondersteunen.

Het potentieel ontsluiten: belangrijke uitdagingen

Ondanks deze vooruitgang blijkt uit het onderzoek dat de belangrijkste belemmeringen voor een bredere toepassing niet technologisch, maar structureel van aard zijn.

Met name gefragmenteerde en ongestructureerde data, beperkte interoperabiliteit tussen systemen en een gebrek aan gemeenschappelijke methoden voor monitoring en evaluatie belemmeren het effectieve gebruik van eTools.

Tegelijkertijd roept het toenemende gebruik van AI belangrijke vragen op over transparantie, betrouwbaarheid en governance, en benadrukt het de noodzaak van passende waarborgen en menselijk toezicht.

Een routekaart voor slimmere regelgeving

Op basis van deze inzichten stelt de studie een aantal beleidsrichtingen voor om het volledige potentieel van eTools te ontsluiten:

Prioriteren van functionaliteiten met grote impact op basis van gebruikersbehoeften
Versterking van de kaders voor monitoring en evaluatie
Investeren in gestructureerde, interoperabele juridische data.
Ondersteuning van grensoverschrijdende samenwerking en interoperabiliteit
Het ontwikkelen van duidelijke richtlijnen voor het gebruik van AI in wetgevingsprocessen.

Al met al zouden deze stappen een meer samenhangende en toekomstbestendige aanpak mogelijk maken voor de digitalisering van de beleidsvorming in de hele EU.

De toekomst

De bevindingen onderstrepen een centrale boodschap: hoewel digitale instrumenten al aanzienlijke mogelijkheden bieden om de kwaliteit en efficiëntie van de regelgeving te verbeteren, hangt het volledig benutten van hun waarde af van een solide datafundament, institutionele afstemming en verantwoorde toepassing.

Naarmate EU-instellingen en lidstaten hun regelgevingsprocessen blijven moderniseren, kunnen e-tools een cruciale rol spelen – niet alleen bij het vereenvoudigen van wetgeving, maar ook bij het waarborgen dat deze coherent, effectief en afgestemd op de maatschappelijke behoeften blijft.

Lees het volledige onderzoek voor een gedetailleerder overzicht van de analyse, casestudies en beleidsaanbevelingen: https://www.europarl.europa.eu/thinktank/pt/document/EPRS_STU(2026)774725