Onderzoek naar recht op terugkoop verkochte vorderingen

Klant: Ministerie van Justitie en Veiligheid | Sectoren: Social Policy

06-05-2021

Voor het incasseren van openstaande vorderingen kunnen schuldeisers andere partijen inschakelen, zoals incassobureaus. Onderzoek van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) laat zien dat er misstanden zijn in de incassomarkt. In opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid onderzochten wij de mogelijkheid voor een schuldenaar om opgekochte vorderingen door incassobureaus terug te kopen.

Motie-De Lange
Dit onderzoek is onderdeel van de uitvoering van de motie-De Lange cs. Om de negatieve aspecten van de verkoop van vorderingen tegen te gaan heeft de Tweede Kamer in juni 2018 deze motie aangenomen. De Lange cs draagt in deze motie een oplossing aan voor de misstanden bij het innen van verkochte vorderingen, namelijk het terugkopen van de vordering voor de prijs waarvoor deze is gekocht. Ecorys heeft deze oplossing onderzocht, in samenwerking met Vanberkel Professionals en Hogeschool Utrecht. 

Doel
Het doel van het onderzoek is om de Tweede Kamer te informeren over hoe de maatregel uit motie-De Lange zou kunnen werken. Met het onderzoek wordt inzicht verkregen in: 

  • de aard en de omvang van de problemen die schuldenaren ervaren bij de incasso van verkochte vorderingen; 
  • de economische waarde van verkoop van consumentenvorderingen;
  • de veronderstelde gedragseffecten die zich bij invoering van een recht van terugkoop kunnen voordoen bij zowel schuldeisers als schuldenaren. 

Het onderzoek is uitgevoerd in de periode medio april – medio juni 2019 en bestaat uit deskresearch, analyses van jaarrekeningen van incassobureaus en interviews met branchepartijen, incassobureaus, schuldeisers, kantonrechters, gerechtsdeurwaarders en schuldhulpverleningsorganisaties.

Mogelijke gedragseffecten bij recht op terugkoop van verkochte vorderingen
Aan de hand van interviews hebben wij mogelijke gedragseffecten van de maatregel uit motie-De Lange in kaart gebracht. Als schuldenaren het recht hebben om aan incassobureaus verkochte vorderingen terug te kopen, kunnen zich gedragseffecten voordoen volgens twee routes: 

  • Route 1: Effect op het gedrag van schuldenaren die te maken hebben met een verkochte vordering

De maatregel uit de motie heeft naar verwachting direct effect op het gedrag van schuldenaren. Afhankelijk van het gedragseffect bij schuldenaren, passen vervolgens opkopende partijen hun gedrag aan. Het gedrag van de opkopende partijen is bepalend voor de mogelijke gedragseffecten bij primaire schuldeisers. 

Hoe groot de groep schuldenaren is die gebruik gaat maken van het recht op terugkoop zal in de praktijk moeten blijken. Het is aannemelijk dat voor schuldenaren met meerdere schulden in elk geval een deel van de groep niet in staat is om gebruik te maken van het recht van terugkoop.

  • Route 2: Effect op het betaalgedrag van personen in het algemeen

De invoering van het recht van terugkoop zou het betaalgedrag van personen kunnen beïnvloeden. In het uiterste geval zouden personen massaal kunnen gaan aansturen op het recht van terugkoop. Dit houdt in dat personen met voldoende financiële draagkracht bewust de vordering niet betalen en zo proberen aan te sturen op het recht van terugkoop. 

De verwachting is dat effectroute 2 in de praktijk nauwelijks voorkomt, omdat voor een grote groep personen met voldoende financiële draagkracht het niet aantrekkelijk is om te wachten tot de schuldeiser de vordering verkoopt.

Meer weten? Lees het onderzoeksrapport (pdf) voor meer informatie.

Heeft u een vraag of wilt u meer informatie over onze werkwijze? Neem dan contact op met Annejet Kerckhaert of Tom Geijsen.

Key Experts

Annejet Kerckhaert Senior Consultant Tom Geijsen Consultant