Concept kunstmatig schiereiland de Zandmotor kansrijk exportproduct

Klant: Rijkswaterstaat | Sectoren: Regions and Cities

Het kunstmatige schiereiland de Zandmotor ten zuiden van Den Haag is een kansrijk exportproduct voor hoogwaterbescherming. Dat blijkt uit ons onderzoek naar de economische en sociale toegevoegde waarde van de Zandmotor dat wij uitvoerden in opdracht van Rijkswaterstaat. Kennis is op dit moment (vooralsnog) hoofdzakelijk in Nederland aanwezig. Daarnaast profiteert de natuur van het schiereiland: de biodiversiteitswaarde van het gebied is fors gestegen.

Met de aanleg van het kunstmatige schiereiland is in 2011 een grootschalige experiment gestart. Dit is een nieuwe en innovatieve wijze van kustbescherming en kustonderhoud. De natuur wordt ‘aan het werk’ gezet om het achterland te beschermen tegen de zee. Ook biedt de Zandmotor extra ruimte voor natuur en recreatie. Rijkswaterstaat voert in 2021 een eindevaluatie uit. Voor deze eindevaluatie brachten wij de meerwaarde voor recreatie, natuur, bewoners en economie in kaart. 

Recreatie
De Zandmotor heeft over het geheel genomen een klein maar merkbaar effect gehad op de populariteit en belevingswaarde van het kustgebied. Er is aantoonbare toename van het aantal bezoekers aan dit deel van de kust geconstateerd. De bezoekmotieven van recreanten zijn daarbij verschoven. De verbeterde condities voor kitesurfen in de lagune en natuurbeleving compenseren de verminderde aantrekkelijkheid voor strand- en badbezoek. Er zijn ook ongewenste neveneffecten waar aandacht voor wordt gevraagd, zoals een toegenomen overlast van zandophoping bij de paviljoens.

Natuur
De natuur profiteert van de Zandmotor. Zo is de biodiversiteitswaarde van het gebied fors gestegen. Het potentieel leefgebied van diverse kustvogels en zeezoogdieren is door de Zandmotor toegenomen. Dit leidt onder andere tot grotere aantallen kustvogels, zoals meeuwen, sterns en steltlopers. Bovendien is het totale aantal natuurpunten van het gebied gestegen van 61 naar 235. Het aantal natuurpunten wordt gebruikt als een maat voor de biodiversiteit in een gebied.

Woon-werkklimaat
Het beeld van de bewoners over de Zandmotor is in de loop van de tijd positief bijgesteld. Zorgen over zwemveiligheid hebben plaatsgemaakt voor erkenning van de meerwaarde van de toename in biodiversiteit en de recreatiemogelijkheden die de Zandmotor biedt. Op het algehele vestigingsklimaat voor wonen en werken kan geen aantoonbare invloed van de Zandmotor worden aangetoond. 

Economische voor- of nadelen
Het Zandmotorconcept wordt door de watersector beoordeeld als een kansrijk exportproduct. Er bestaan al concrete spin-offprojecten van de Zandmotor. De (forse) initiële investering lijkt zich in het geval van de Zandmotor terug te verdienen: een indicatieve berekening leert dat het bedrag aan potentieel uitgespaarde suppletiekosten ten behoeve van handhaving van de Basiskustlijn (BKL) per saldo rond het niveau van de initiële aanlegkosten van de Zandmotor ligt.

Lees voor meer informatie het onderzoeksrapport (pdf). Voor meer informatie, kunt u contact opnemen met onze consultant Manfred Wienhoven

Key Experts

Manfred Wienhoven Principal Consultant