Onderzoek naar de omvang, aard en samenstelling van woon-werk verkeer in de Hoeksche Waard

De gemeente Hoeksche waard is een eiland in Zuid-Holland met veertien plaatsen en meerdere buurtschappen. In de Hoeksche waard wonen zo’n negentig duizend mensen waarvan een deel in omliggende gemeenten werkt. Andersom reizen ook mensen uit andere gemeenten naar de Hoeksche Waard voor hun werk. Deze laatste groep is alleen beduidend kleiner waardoor de Hoeksche Waard een ‘negatief’ saldo woon-werk verkeer (pendelsaldo) telt.

Achtergrond

De gemeente Hoeksche Waard had om deze reden behoefte aan inzicht in het type banen dat inwoners buiten de Hoeksche Waard hebben, wat de motieven van inwoners zijn om ergens anders te werken en onder welke voorwaarden een baan in de Hoeksche Waard zou overwegen (zoals wonen, voorzieningen, bereikbaarheid) men. Met deze inzichten kan de gemeente passende beleidsmaatregelen nemen om te zorgen dat de werkgelegenheid, het voorzieningenniveau en de vitaliteit van het eiland worden gewaarborgd.

De gemeente heeft Ecorys daarom gevraagd om onderzoek te doen naar de omvang, aard de samenstelling van de in- en uitgaande pendelstromen. Dit onderzoek is uitgevoerd aan de hand van een analyse van microdata en aanvullende interviews.

Belangrijkste bevindingen

De mensen die het meest pendelen tussen de Hoeksche Waard en andere gemeenten zijn personen werkzaam in de sectoren handel, zorg, verhuur en overige zakelijke diensten, vervoer en opslag en openbaar bestuur en overheidsdiensten.

De ingaande pendel kent een oververtegenwoordiging van personen die werken in de handel, industrie en bouw en een ondervertegenwoordiging van personen in de zorg. De uitgaande pendel is oververtegenwoordigd in de zorg, vervoer en opslag, openbaar bestuur en overheidsdiensten en verhuur en overige zakelijke diensten en ondervertegenwoordigd in de handel.

Personen die tot de ingaande pendel behoren benoemen de bereikbaarheid en korte reistijd als belangrijke overwegingen om in de Hoeksche Waard te werken. Bij de keuze om er wel te werken, maar niet te wonen speelt hun huidige gezins- en werksituatie een grote rol. Redenen voor hen om de Hoeksche Waard wel als woonplaats te overwegen zijn de omgeving, natuur en rust.

Personen behorende tot de uitgaande pendel benoemen de rustige omgeving, ruimte en familie als belangrijkste motieven om in de Hoeksche Waard te wonen. Men geeft aan ergens anders te werken vanwege het beperkte aanbod van banen op een relevant functieniveau of in een relevant vakgebied. Indien zij een vergelijkbare baan zouden kunnen vinden in de Hoeksche Waard, zou de kortere reistijd een reden zijn om voor de Hoeksche Waard als werkplek te kiezen.

“Werken in de Hoeksche Waard voelde als thuiskomen qua sfeer en gemoedelijkheid. [..] maar je merkt de beperktheid, want er zijn weinig doorgroeimogelijkheden.”

Conclusie

Om te zorgen dat de uitgaande pendel aantrekkelijke, alternatieve functies kan vervullen in de Hoeksche Waard is het dus nodig om de werkgelegenheid te stimuleren. Het kan voor de kleinere gemeenten een grote (haast onhaalbare) uitdaging zijn om de werkgelegenheid voldoende te stimuleren, zeker in de nabijheid van en in concurrentie met grote steden. In ons onderzoek hebben we een aantal korte- en lange termijn beleidsmaatregelen opgenomen die de gemeente Hoeksche Waard zou kunnen treffen. Een voorbeeld hiervan is dat goed contact met lokale ondernemers essentieel is om inzicht te krijgen in hun behoefte aan vaardigheden van personeel, met name in kraptesectoren. De gemeente kan onderzoeken hoe zij kunnen bijdragen aan programma’s die de ontwikkeling van deze vaardigheden stimuleren. Hierbij is het belangrijk om ook onderwijsinstellingen te betrekken.