Onderzoek naar aanknopingspunten voor het vereenvoudigen van gezinsbijslagen

De Nederlandse overheid biedt financiële ondersteuning aan gezinnen via diverse kindregelingen, zoals kinderbijslag en kinderopvangtoeslag. Deze regelingen gelden ook voor gezinnen waarvan één of beide ouders buiten Nederland werken maar wel in Nederland wonen, of andersom. Het behandelen van deze internationale dossiers blijkt bijzonder complex. Ecorys heeft onderzocht hoe het systeem versimpeld kan worden en welke lessen Nederland kan trekken uit de aanpak van Duitsland en Denemarken.

Achtergrond

Het aantal gezinnen waarvan één of beide ouders in een ander land dan Nederland werken of wonen neemt al jaren toe. De uitvoering van de gezinsbijslagen voor deze gezinnen is complex, waardoor de druk op de uitvoeringsinstanties, Sociale Verzekeringsbank (SVB) en Dienst Toeslagen, oploopt. In de praktijk betekent dit dat ouders langer moeten wachten op duidelijkheid en financiële ondersteuning.

De SVB heeft Ecorys daarom gevraagd te onderzoeken wat concrete aanknopingspunten zijn om de uitvoering van gezinsbijslagen te vereenvoudigen, en hoe deze kunnen worden meegenomen in lopende en toekomstige (wetgevings)trajecten. Hierbij gaat het onder meer omnieuwe wetgeving rondom de financiering van kinderopvang en de hervorming van de Algemene Kinderbijslagwet (AKW) en de Wet op het Kindgebonden Budget (WKB). Voor dit onderzoek heeft Ecorys heeft inspiratie opgedaan in Duitsland en Denemarken.

Belangrijkste bevindingen tot nu toe

Uit de Duitse en Deense praktijk vallen enkele zaken op:

• In zowel Duitsland als Denemarken financiert de overheid kinderopvang (grotendeels) direct. De subsidie is daar een bijdrage aan het systeem als geheel en niet gekoppeld aan individuele kinderen. Deze aanpak vermindert administratieve handelingen en zorgt ervoor dat er minder vaak sprake is van exporteerbaarheid van de regeling in grensoverschrijdende gevallen. Dit beperkt de betrokkenheid van andere landen waardoor vertragingen en misverstanden worden voorkomen.
• Door uitvoerende taken te bundelen bij één loket, zoals in Denemarken, hebben gezinnen minder contactmomenten en verloopt de coördinatie tussen betrokken instanties efficiënter.
• De Deense uitvoeringsorganisatie heeft directe toegang tot gegevens van de Deense belastingdienst en kan daarmee de rechten van ouders nauwkeurig vaststellen. Bovendien wordt de Deense kind- en jongerenbijslag slechts eens per kwartaal uitgekeerd, wat meer ruimte geeft voor zorgvuldige verwerking.

Meer weten? Lees dan hier ons onderzoeksrapport.