Vrijwilligersreizen vanuit Nederland naar residentiële zorginstellingen voor kinderen: onderdeel van een complex systeem

Client: Ministerie van Buitenlandse Zaken | Sectors: Security and Justice

Vanuit Nederland reizen jaarlijkse enkele honderden vrijwilligers via een reisorganisatie naar residentiële zorginstellingen voor kinderen. Daarnaast bestaan naar schatting tussen 1430 en 1730 particuliere organisaties die vrijwilligersreizen naar projecten voor kinderen in lage- en midden inkomenslanden organiseren. Deze vrijwilligersreizen vormen een onderdeel van een complex systeem waarbij ‘weeshuizen’ onnodig in stand worden gehouden. De inkomsten en gratis arbeid die voortvloeien uit vrijwilligersreizen vormen slechts een factor in dit geheel. De doorlopende financiële ondersteuning vanuit het Westen (o.a. in de vorm van vermogensfondsen, particuliere giften en sponsoracties) levert een grotere bijdrage aan de instandhouding van deze instellingen.

Dit zijn enkele conclusies uit ons onderzoek naar de aard en omvang van vrijwilligersreizen vanuit Nederland naar residentiële zorginstellingen voor kinderen. Wij voerden dit onderzoek uit in opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken naar aanleiding van de initiatiefnota van Kamerlid Van Haga ‘Een goede bedoeling is niet altijd een goed idee: een voorstel tot bestrijding van weeshuistoerisme’. We werkten samen met Bureau Beke en Radboud Universiteit.

Bredere blik noodzakelijk
Naast het in kaart brengen van de aard en omvang van deze vorm van vrijwilligersreizen vanuit Nederland, brachten wij ook in beeld welke actoren hierin welke rol en verantwoordelijkheid hebben. Uit ons onderzoek blijkt dat het van belang is om met een bredere blik naar de instandhouding van zorginstellingen te kijken dan naar vrijwilligersreizen naar residentiële zorginstellingen alleen. Negatieve aspecten die vrijwilligerswerk in residentiële zorginstellingen voor kinderen kenmerken, kunnen namelijk ook voorkomen bij soortgelijke vrijwilligersreizen naar bijvoorbeeld scholen of niet-residentiële instellingen. 

Aanbevelingen
Het rapport sluit af met een aantal aanbevelingen aan het kabinet. In haar brief aan de Tweede Kamer noemt Minister Kaag van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking dat de aanbeveling om de grondoorzaken voor het bestaan van ‘weeshuizen’ (zoals armoede en achterstelling) te bestrijden, aansluit bij de huidige activiteiten van het ministerie. Daarnaast noemt ze dat de mogelijkheden tot regulering van de sector (o.a. een internationaal VOG of een verplichte cursus voorafgaand aan een reis) nader onderzocht worden door de betrokken ministeries. Ten slotte blijkt uit het onderzoek dat zelfregulering door de sector mogelijk kansen biedt de schadelijke effecten van vrijwilligersreizen naar residentiële instellingen te beperken. Minister Kaag moedigt aanbieders van dergelijke reizen aan om zelf kwaliteitsrichtlijnen op te stellen of bijvoorbeeld een keurmerk te introduceren. 


Lees het volledige onderzoeksrapport en de Engelstalige samenvatting op de website van de Rijksoverheid.
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met onze consultant Gabriëlle op 't Hoog.

Key Experts

Gabriëlle op 't Hoog Consultant